الميرزا القمي

13

جامع الشتات ( فارسي )

1 - اعتقاد واستدلال بر " حجيت ظن مطلق " 2 - اعتقاد واستدلال بر " امكان اجتماع امر ونهى در چيزى واحد " 3 - اعتقاد واستدلال بر " جواز قضاوت مقلد بر أساس رأى مجتهد " ( 1 ) زهد وتقواى محقق قمى سيد بزرگوار محسن امين در أعيان الشيعة آورده است : أو يكى از أركان دين وعلماى ربانيين وفضلاى محققين وبزرگان مؤسسين وجانشين گذشتگان صالح است . أو از بحرهاى علم وسرشناسان فقهاى متبحر مىباشد كه كاوشگرى عميق وكثير الاطلاع وداراى روش زيبا وسبك وسليقه معتدل بود . ترديدى نيست كه أو از دانشمندان مكتب أهل بيت عليهم السلام وفقهاى آل محمد ( ص ) ودنباله‌رو آنان وهدايت يافته به هدايتشان ، مىباشد . صاحب روضات مىگويد ميرزاى قمى " كثير الخشوع " و " غريز الدموع " وخوش برخورد بود ومعاشرت نيكو داشت . وجالب اينكه دانشمند اخبارى معروف ميرزا محمد عبد النبي نيشابورى كه مخالف سرسخت ( بل دشمن ) ميرزا بود - واز اينكه ميرزا در تقويت نحله أصولي در قبال نحله اخبارى سخت موثر بود رنجيده خاطر ونسبت به وى بدبين بود وميرزا وشاگردانش را " قاسميه " مىناميد . همانطور كه مرحوم سيد على طباطبائى صاحب رياض ويارانش را " ازارقه " ، وشيخ جعفر صاحب كشف الغطاء وطرفدارانش را " امويه " مىناميد - در كتاب " رجال " خود راجع به ميرزا وتقوى وامانت ودرستى حديث مىنويسد : محقق قمى گاهى نيز از فتواهاى " نادر " وخلاف مشهور ، طرفدارى كرده است . مانند مسئله سهم امام از خمس كه بدان اشاره شد . ومانند قول بر اينكه " جهاد بدون حضور واذن امام يا نايب خاص أو مطلقا - دفاع از جان ، مال وعرض ، گروهى از مسلمين ونيز دفاع از بيضه اسلام ، جهاد بالمعنى الحقيقي نيست با اينكه با شرايطى واجب است . " ونيز ، وى همراه با اكثريت متقدمين وبر خلاف اكثريت قريب به اتفاق متأخرين ، در همه احكام - أعم از عبادات ومعاملات ، به " توقيفى بودنشان " قائل است . در لا به لاي اين كتاب موارد فوق ومسائل ديگر از اين قبيل از نظر خوانندگان خواهد گذشت .